Chưa có sản phẩm trong giỏ hàng!
Chưa có sản phẩm trong giỏ hàng!
Hướng dẫn sử dụng mật rỉ đường đúng cách là bước quan trọng giúp cây trồng sinh trưởng bền vững và vật nuôi phát triển ổn định. Nhờ giàu đường tự nhiên và khoáng chất, mật rỉ đường được ứng dụng rộng rãi trong pha tưới, bón trực tiếp, ủ phân hữu cơ và nuôi vi sinh. Trong bài viết này, GreenHome sẽ chia sẻ các phương pháp sử dụng mật rỉ đường đơn giản, dễ thực hiện, phù hợp cho cả trồng trọt và chăn nuôi tại quy mô hộ gia đình lẫn sản xuất.
Mật rỉ đường (Molasses), còn được gọi là rỉ mật, là phụ phẩm thu được sau quá trình tinh luyện đường từ mía hoặc củ cải đường. Đây là chất lỏng sánh đặc, có màu nâu đậm, vị ngọt đậm và mùi thơm đặc trưng của đường tự nhiên.
Trong quá trình sản xuất, không phải toàn bộ dưỡng chất đều được kết tinh thành đường tinh luyện. Phần còn lại chính là mật rỉ đường – nơi tập trung nhiều khoáng chất và hợp chất hữu cơ có giá trị như canxi, kali, magiê, sắt, vitamin nhóm B, axit amin và các thành phần nuôi dưỡng vi sinh vật có lợi.
Nhờ hàm lượng dinh dưỡng phong phú, mật rỉ đường không chỉ đóng vai trò là nguồn cung năng lượng tự nhiên mà còn được ứng dụng rộng rãi trong nông nghiệp và chăn nuôi. Sản phẩm này thường được dùng để ủ phân hữu cơ, kích hoạt và nhân sinh khối vi sinh, cải tạo đất, tăng độ phì nhiêu cũng như hỗ trợ cây trồng và vật nuôi phát triển khỏe mạnh.
Với chi phí thấp, dễ sử dụng và thân thiện với môi trường, mật rỉ đường ngày càng được tin dùng trong các mô hình canh tác hữu cơ và nông nghiệp bền vững.
Mật rỉ đường là phụ phẩm từ quá trình sản xuất đường, giàu dinh dưỡng cho vi sinh.
Mật rỉ đường là phụ phẩm thu được trong quá trình sản xuất đường từ mía thông qua các công đoạn cô đặc và kết tinh. Sau khi mía được thu hoạch, thân mía sẽ được ép lấy nước, sau đó đun sôi liên tục để làm bay hơi nước và hình thành tinh thể đường. Phần tinh thể này được tách ra, phần dịch còn lại tiếp tục được cô đặc nhiều lần. Sau khoảng 3 chu kỳ kết tinh, chất lỏng sánh còn lại chính là mật rỉ đường, hay còn gọi là rỉ mật.
Do chưa bị tinh luyện hoàn toàn, mật rỉ đường vẫn giữ lại nhiều hợp chất tự nhiên có giá trị. Thành phần của mật rỉ có thể thay đổi tùy thuộc vào giống mía, giai đoạn thu hoạch, điều kiện thổ nhưỡng, thời tiết và quy trình sản xuất của từng nhà máy. Chính sự khác biệt này tạo nên tính đa dạng về màu sắc, độ sánh và giá trị dinh dưỡng của mật rỉ đường trên thị trường.
Mật rỉ đường có nguồn gốc từ cây mía, chứa nhiều khoáng chất và đường tự nhiên.
Về cơ bản, mật rỉ đường gồm ba nhóm thành phần chính: đường, chất hữu cơ không đường và chất khoáng.
Thành phần mật rỉ đường giàu đường, vi lượng và dinh dưỡng có lợi cho đất và cây.
Mật rỉ đường là nguồn carbon tự nhiên giá rẻ, được ứng dụng rộng rãi trong nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là nuôi tôm. Nhờ khả năng kích thích vi sinh vật có lợi phát triển, mật rỉ đường giúp cải thiện môi trường ao nuôi, hạn chế khí độc và ổn định các chỉ tiêu quan trọng của nước.
Trong thực tế, tôm chỉ hấp thu khoảng 20–30% lượng thức ăn được cung cấp, phần còn lại tồn dư trong ao và bị phân hủy thành các khí độc như NH₃ và NO₂. Khi các khí này tích tụ vượt ngưỡng an toàn, tôm dễ bị stress, chậm lớn và phát sinh nhiều bệnh nguy hiểm như cong thân, hoại tử gan tụy, đỏ thân hoặc hoại tử cơ.
Mật rỉ đường đóng vai trò là nguồn cung carbon cho vi khuẩn dị dưỡng. Khi được bổ sung vào ao nuôi, các vi sinh vật này sẽ sử dụng carbon và nitơ để tổng hợp sinh khối, từ đó chuyển hóa NH₃ và NO₂ thành các dạng ít độc hoặc không độc. Thực tế cho thấy, trung bình khoảng 30 g mật rỉ đường có thể giúp cân bằng 1 g nitơ, góp phần làm sạch môi trường nước ao một cách tự nhiên và bền vững.
Độ pH là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ sinh trưởng và tỷ lệ sống của tôm. Khoảng pH phù hợp thường dao động từ 7,8 – 8,5. Khi pH tăng hoặc giảm đột ngột, tôm dễ bị sốc, giảm ăn và suy yếu sức đề kháng.
Một trong những nguyên nhân khiến pH tăng cao là mật độ tảo dày trong ao. Ban ngày, tảo tiêu thụ CO₂ làm nước giảm tính axit, dẫn đến pH tăng. Việc bổ sung mật rỉ đường sẽ thúc đẩy vi khuẩn dị dưỡng phát triển, cạnh tranh nguồn dinh dưỡng với tảo, từ đó giúp kiểm soát mật độ tảo và giữ pH ổn định. Ưu điểm của phương pháp này là hiệu quả lâu dài và không gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe tôm nuôi.
Mật rỉ đường thường được sử dụng kết hợp với các chế phẩm vi sinh trong giai đoạn xử lý nước ao. Khi ủ cùng men vi sinh, mật rỉ đường đóng vai trò là nguồn thức ăn giúp vi khuẩn sinh sôi nhanh chóng và tăng hiệu quả hoạt động.
Tùy vào từng loại men, mật rỉ đường có thể được ủ sục khí trong khoảng 3–6 giờ trước khi tạt xuống ao. Việc nuôi vi sinh đúng cách giúp:
Ngoài các công dụng chính trong xử lý nước ao nuôi, mật rỉ đường còn được sử dụng để:
Mật rỉ đường giúp kích thích vi sinh phát triển và cải thiện môi trường nuôi trồng.
Xem thêm: Mật Rỉ đường Có Tác Dụng Gì? Công Dụng Và ứng Dụng Thực Tế
Dưới đây là các cách dùng phổ biến nhất, bạn có thể áp dụng tùy theo nhu cầu.
Đây là phương pháp phổ biến giúp bổ sung năng lượng cho cây trồng và kích thích vi sinh vật trong đất hoạt động mạnh hơn, từ đó cải thiện độ tơi xốp và khả năng hấp thu dinh dưỡng của rễ.
Cách pha và sử dụng:
Lưu ý khi sử dụng:
Pha mật rỉ đường với nước để tưới giúp cây sinh trưởng khỏe mạnh.
Mật rỉ đường là nguồn carbon tự nhiên giúp kích hoạt vi sinh vật trong quá trình ủ phân. Khi kết hợp đúng cách với phân chuồng và phụ phẩm nông nghiệp, mật rỉ đường giúp nguyên liệu phân hủy nhanh hơn, hạn chế mùi hôi và tạo ra nguồn phân bón giàu dinh dưỡng, an toàn cho cây trồng.
Nguyên liệu cần chuẩn bị (cho khoảng 1 tấn nguyên liệu ủ)
Quy trình ủ phân bằng mật rỉ đường
Bước 1: Hòa tan chế phẩm vi sinh vào mật rỉ đường, khuấy đều cho đồng nhất. Nếu dung dịch quá sánh, có thể thêm nước sạch không chứa clo để dễ tưới. Chia hỗn hợp này thành 4–5 phần bằng nhau để sử dụng cho từng lớp ủ.
Bước 2: Xếp lớp nguyên liệu
Bước 3: Che phủ đống ủ bằng bạt hoặc nilon để giữ nhiệt và tránh nước mưa. Mỗi 7–10 ngày, tiến hành đảo trộn một lần nhằm cung cấp oxy, giúp vi sinh phân giải nhanh hơn. Thời gian ủ thường kéo dài 1–4 tháng, tùy vào loại nguyên liệu và điều kiện thời tiết.
Khi phân ủ hoai hoàn toàn, mùi hôi giảm, màu phân sẫm và tơi xốp, có thể sử dụng trực tiếp để bón cho cây trồng.
Sử dụng mật rỉ đường để ủ phân hữu cơ giúp tăng tốc độ phân hủy.
Ngoài việc pha tưới hoặc ủ phân, mật rỉ đường còn có thể sử dụng trực tiếp cho cây trồng nhằm bổ sung năng lượng, giúp cây phục hồi nhanh và tăng khả năng chống chịu điều kiện bất lợi như nắng nóng, khô hạn hay suy dinh dưỡng.
Bón trực tiếp vào gốc cây
Phương pháp này giúp cung cấp nguồn carbon cho vi sinh vật vùng rễ, từ đó cải thiện khả năng hấp thu dinh dưỡng của cây.
Phun mật rỉ đường qua lá
Phun qua lá giúp cây hấp thu nhanh, hỗ trợ tăng cường quang hợp và giảm stress sinh lý trong giai đoạn sinh trưởng mạnh.
Lưu ý khi sử dụng
Có thể bón trực tiếp hoặc phun qua lá để bổ sung dinh dưỡng cho cây.
Trong quá trình nhân sinh khối vi sinh từ EM gốc, mật rỉ đường đóng vai trò là nguồn dinh dưỡng chính giúp vi sinh vật sinh trưởng mạnh và ổn định. Việc ủ đúng kỹ thuật sẽ tạo ra EM thứ cấp có chất lượng tốt, mật độ vi sinh cao và dễ ứng dụng trong trồng trọt, chăn nuôi cũng như xử lý môi trường.
Nguyên liệu cần chuẩn bị (cho khoảng 20 lít EM thứ cấp)
Quy trình ủ EM thứ cấp bằng mật rỉ đường
Cho mật rỉ đường vào thùng, sau đó thêm EM gốc và khuấy đều để tạo dung dịch đồng nhất. Trường hợp hỗn hợp quá sánh, có thể bổ sung thêm một ít nước sạch để dễ khuấy trộn.
Đổ dung dịch đã pha vào lượng nước sạch đã chuẩn bị sẵn. Khuấy kỹ để đảm bảo mật rỉ đường và vi sinh phân tán đều trong toàn bộ thể tích dung dịch.
Đậy nắp kín và đặt thùng ủ ở nơi thoáng mát, nhiệt độ ổn định. Thời gian ủ thường kéo dài 7–10 ngày. Trong quá trình này, vi sinh phát triển sẽ sinh khí CO₂, vì vậy cần mở nắp nhẹ định kỳ để xả khí, tránh hiện tượng căng phồng thùng.
Nếu có điều kiện, có thể sục khí nhẹ để rút ngắn thời gian lên men và giúp EM thứ cấp đạt chất lượng tốt hơn.
Ủ mật rỉ đường với vi sinh giúp tạo dung dịch EM tăng hiệu quả cải tạo đất.
Để mật rỉ đường phát huy tối đa công dụng và đảm bảo an toàn cho cây trồng cũng như hệ vi sinh, người sử dụng cần chú ý một số nguyên tắc quan trọng trong quá trình pha trộn và áp dụng.
Cần sử dụng mật rỉ đường đúng liều lượng để đạt hiệu quả tốt nhất.
Sau khi nắm rõ cách sử dụng và các lưu ý khi áp dụng mật rỉ đường, việc bảo quản đúng phương pháp sẽ giúp giữ nguyên giá trị dinh dưỡng, hạn chế hư hỏng và đảm bảo chất lượng trong suốt quá trình sử dụng.
Bảo quản mật rỉ đường nơi khô ráo, kín nắp để đảm bảo chất lượng lâu dài.
1. Mật rỉ đường có được xem là phân bón không?
Mật rỉ đường không phải là phân bón theo nghĩa cung cấp đầy đủ dinh dưỡng đa – trung – vi lượng cho cây. Thay vào đó, sản phẩm này đóng vai trò là nguồn năng lượng giúp nuôi dưỡng vi sinh vật có lợi, từ đó hỗ trợ phân hữu cơ phát huy tác dụng tốt hơn và cải thiện chất lượng đất trồng.
2. Chu kỳ bón mật rỉ đường bao lâu là hợp lý?
Với cây trồng ngoài vườn hoặc cây lâu năm, có thể bổ sung mật rỉ đường theo chu kỳ 2–4 tuần/lần. Riêng rau trồng chậu và cây non, nên giảm liều mỗi lần nhưng tăng tần suất để cây hấp thu đều, tránh tình trạng dư đường trong đất.
3. Mật rỉ đường có thể sử dụng cho những đối tượng nào?
Mật rỉ đường phù hợp với đa dạng đối tượng sử dụng, bao gồm cả cây ăn trái, rau màu, hoa kiểng, cây công nghiệp và cả trong chăn nuôi, đặc biệt trong việc bổ sung nguồn thức ăn cho vi sinh vật có lợi trong hệ tiêu hóa hoặc môi trường nuôi.
Giải đáp các thắc mắc phổ biến khi sử dụng mật rỉ đường trong nông nghiệp.
GreenHome là siêu thị làm vườn uy tín, chuyên cung cấp đầy đủ các vật tư và thiết bị phục vụ cho việc trồng cây và chăm sóc vườn. Với sứ mệnh mang đến giải pháp toàn diện cho người yêu cây, GreenHome cung cấp đa dạng sản phẩm như:
GreenHome với dịch vụ giao hàng nhanh chóng và chính sách chăm sóc khách hàng tận tâm, cam kết mang đến trải nghiệm mua sắm tiện lợi và hài lòng cho mọi khách hàng.
Chăm cây có GreenHome khỏi lo thiếu chất
Cảm ơn các bạn đã đọc tới cuối bài viết, mình mong những chia sẻ trên sẽ giúp ích cho các bạn trong việc chăm sóc khu vườn của chính mình!
SIÊU THỊ LÀM VƯỜN GREENHOME
Đầy Đủ Vật Tư – Giao Nhanh Hoả Tốc
